A parrocha

A nosa variante dialectal do galego é moi ricaz en matices retranqueiros. Hai verbas e verbas. Unha delas é papuxa, que tanto serve para nomear o sexo feminino coma un paxaro que se cazaba con esparrelas e nutría de carne unhas vizosas empanadas con grande sona nesta terra de Lemavia.

Outra palabra desta caste sensual é parrocha. Pero aquí en Cereixa non só significa iso. Deste xeito tamén se alcumaban as choupanas de colmo, caxatas e ramaxes que os paisanos erguían para vixiar as viñas, colleitas e árbores frutais. A parrocha era un espazo doméstico efémero, concibido coma un moderno observatorio ornitolóxico. Estes cabanotes non diferían moito das máis vellas casas ergueitas polos nosos devanceiros paleolíticos, sen ir máis lonxe.

A xente de Cereixa considera que os mouros viven baixo a terra do castro, alí teñen as súas casas coas lareiras e os teitos lousados. No veciño Saviñao, os arqueólogos galeguistas recolleron do bico dos labregos nos anos 30 relatos nos que un mouro se queixaba do arado do paisano que rompía a terra da croa do castro de turno: Para hom, que me destellas a casa!

Pero claro, do dito ao feito hai un treito. Co gallo das escavacións arqueolóxicas desenvoltas nos últimos anos no castro de Arxeriz en O Saviñao, a nosa xente non acaba de crer na existenza de antigas casas de pedra. A croa do castro de San Lourenzo é ben coñecida por vellos e vellas que pastoreaban cando eran pícaros e nunca tal viran. Os máis revirados pensan que eses alicerces e muros poñémolos nós, os arqueológos, que iso nunca estivo alí. Haivos moita expectación dende o ano pasado, cando topamos cun pote cerámico esnaquizado no que semellaba o chao dunha parrocha de época castrexo-romana.

Esta semana limpamos a sondaxe do ano pasado (sector 02) e ampliamos o espazo de escavación para definir en pranta esa choupana. Tras días de traballo arreo, deixando cada cachote do derrubo á vista, hoxe xa podemos albiscar a primeira casa exhumada no castro do San Lourenzo.

O arquitecto Alberto Ruiz de Samaniego, nun magnífico artigo titulado Al borde del mundo habitable. De cabañas y trazas de ausencia, reproduce un extracto dunha carta enviada dende Sils Maria polo filósofo Nietzsche ao seu colega Carl von Gersdorff en 1883:

Ai, cantas cousas están aínda agochadas dentro de min e queren converterse en verba e forma! Non hai arredor de min silenzo, altitude e soidade suficientes para que eu poida sentir as miñas voces máis íntimas! Gostaría de ter cartos abondo como para poder construirme aquí unha sorte de cabana ideal: isto é, unha casa de madeira con dúas habitacións; e para sermos máis precisos, nunha península que se adentra no lago de Sils, onde antano se erixía unha fortificación romana.

Ao bordo do mundo habitable da croa da nosa fortificación romana, facemos agromar da terra cousas aínda agochadas dentro da terra, as trazas dun mundo pasado, até hoxe, ausente.

Referencia: Ruiz de Samaniego, A. 2015. Al borde del mundo habitable. De cabañas y trazas de ausencia. En Cabañas para pensar: 9-34. Madrid: Maia Ediciones.